اسطوخودوس در بیشتر نقاط دنیا به حالت خودرو میروید مخصوصاً در جنوب فرانسه مناطق مدیترانه و در تورنتو به مقدار زیاد وجود دارد و بسته به شرایط محیط و خاک به انواع مختلفه ظاهر میشود .اسطوخودوس گیاهی است چندین ساله به ارتفاع حدود نیم متر با برگهای متقابل، باریک، دراز سبز رنگ و پوشیده از کرکهای سفید پنبهای.
گلهای آن به رنگ بنفش و بهصورت سنبله میباشد. قسمت مورد استفاده این گیاه، گلها و سرشاخههای گلدار آن است. اسطوخودوس بوی بسیار مطبوعی دارد. طعم آن تلخ است و بهعلت بوی مطبوع آن در عطرسازی مصرف میشود. اسانس اسطوخودوس که از تقطیر گل و سرشاخههای گلدار این گیاه بهدست میآید مایعی است زرد رنگ یا زرد مایل به سبز که دارای بوی مطبوعی است.
ترکیبات شیمیائی
اسانس اسطوخودوس دارای حدود ۴۰% استات لینالیل است همچنین در آن ترکیباتی نظیر اسید بوتیریک، اسید پروپیونیک و اسید والریک، لینالول آزاد و ژرامبول وجود دارد.
خواص داروئی
اسطوخودوس از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است.
برای رفع خستگی و آرامش چند قطره روغن اسطوخودوس را در وان آب گرم ریخته و برای مدت یکربع ساعت در آن دراز بکشید.
· گرفتگیها را باز میکند.
· مقوی معده است.
· مقوی معده است.
· ادرارآور میباشد.
· معرق است و تب را پائین میآورد.
· صفرا بر بوده و کبد را بهکار میاندازد و بیماریهای کبدی را برطرف میکند.
· ضد تشنج است.
· برای تقویت عمومی بدن خوب است.
· کرمهای معده و روده را از بین میبرد.
· بیماریهای سینه و سرفه را برطرف میکند.
· در معالجه زکام مؤثر است
· از آن میتوان بهعنوان مسهل و تمیز کننده استفاده کرد
· برای رفع بیماریهای مجاری و ادرار مفید است…
· برای برطرف کردن رعشه و سرگیجه حدود ۵ گرم از پودر آن را با عسل مخلوط کرده و هر شب بخورید.
· برای رفع فراموشی و تقویت حافظه از دمکرده اسطوخودوس استفاده کنید
· برای رفع بیخوابی یک قطره از روغن اسطوخودوس را روی یک تکه پنبه بچکانید و آن را داخل بالش خود قرار دهید خواب مطبوعی برای شما میآورد.
· برای برطرف کردن غم و اندوه هر روز دمکرده اسطوخودوس بنوشید.
· اگر دست و پای شما خواب میرود از این گیاه استفاده کنید.
· برای پیشگیری از آب آوردن بدن دمکرده اسطوخودوس بنوشید.
· زردی را برطرف میکند.
· برای رفع حالت تهوع و سرگیجه مفید است.
· سردرد و سردردهای یکطرفه را درمان میکند.
· برای معالجه ضعف اعصاب مفید است.
· طپش قلب را از بین میبرد.
· آسم را برطرف میکند.
· برای رفع ترشحات زنانه میتوانید از این گیاه استفاده کنید.
· برای برطرف کردن سوء هاضمه یک قطره اسانس اسطوخودوس را در یک لیوان آب نیمگرم ریخته و یا یک فنجان از دمکرده آن را بنوشید
· اسطوخودوس درمان کننده رماتیسم، آرتروز و نقرس است. برای این منظور کمپرس آن را بر روی عضو مورد نظر بگذارید و یا اینکه ۲ قطره روغن آن را با یک قاشق روغن بادام و یا روغن زیتون مخلوط کرده و عضو دردناک را با آن ماساژ دهید..
· زخمهای کهنه را با مالیدن اسانس اسطوخودوس که در الکل حل کردهاید برطرف کنید.
· برای درمان بیماریهای ریوی ۲ تا ۳ قطره روغن اسطوخودوس را با یک قاشق غذا خوری روغن بادام و یا روغن زیتون مخلوط کرده و سینه و پشت بیمار را ماساژ دهید.
· مالیدن پماد اسطوخودوس زخمها را ضد عفونی کرده و التیام میبخشد.
· برای برطرف کردن بوهای نامتناسب در منزل چند قطره روغن اسطوخودوس را در آب ریخته و بگذارید به آرامی بجوشد عطر مطبوعی را در هوا پخش میکند.
· برای رفع بیخوابی یک قاشق چایخوری پودر اسطوخودوس را با یک قاشق چایخوری پودر سنبلالطیب مخلوط کرده و در یک لیوان آبجوش ریخته و به مدت ۱۰دقیقه دم کنید. این دم کرده را یکساعت قبل از رفتن در ختخواب میل کنید تا بیخوابی شما برطرف شود.
طرز استفاده
· دم کرده اسطوخودوس: حدود ۵ گرم سرشاخه گلدار و یا گل این گیاه را در یک لیتر آبجوش ریخته و به مدت ۱۰ دقیقه دم کنید. مقدار مصرف این دمکرده ۴-۳فنجان در روز است.
· کمپرس اسطوخودوس: ۳۰ گرم گل و یا سرشاخه گلدار این گیاه را با یک لیتر آبجوش مخلوط کرده و به مدت ۱۰ دقیقه دم کنید
· .اسانس و روغن اسطوخودوس: میتوانید از فروشگاههای گیاهان داروئی و یا برخی از داروخانهها تهیه کنید برای مصرف یک قطره از آن را با یک قاشق روغن بادام و یا روغن زیتون مخلوط کرده و برای ماساژ استفاده کنید. و یا یک قطره آن را روی یک حبه قند و یا یک قاشق عسل مخلوط کرده بخورید.
مضرات
اسطوخودوس گیاهی است بیضرر که همه میتوانند از آن استفاده کنند. فقط برای اشخاص صفراوی مزاج خوب نست و باعث آشفتگی میشود. اینگونه اشخاص باید آن را با سکنجبین یا کتیرا بخورند.